ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)


ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)

پیشبرد اهداف کلان اقتصادی مانند برخورداری از پایداری و دستیابی به رشد درونزا و قابل دوام اقتصادی از اهداف تمام نظام های اقتصادی میباشد. رشد روز افزون ابزارهای مالی و توسعه هر چه بیشتر نظام های مالی از این حقیقت منتج میشود که؛ توسعه نظام مالی جزء لاینفک توسعه نظام اقتصادی است. با اندکی تأمل در نظام های مالی اسلامی پی می بریم که این نظام ها به دلیل اهداف و فلسفه وجودی خود و حرمت ربا در اسلام، استفاده از ابزارهای مالی متعارف را جایز نمیدانند و در تلاش برای ایجاد ابزارهای مالی اسلامی هستند. صکوک به عنوان یکی از ابزارهای مالی اسلامی و بدون بهره، در چند دهه گذشته توانسته جایگاه مناسبی را ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) در بین دولتها و شرکتهای اسلامی پیدا کند.

مقاله حاضر به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از تجربه سایر کشورهای اسلامی صکوک را به عنوان اوراق بهادار اسلامی معرفی، کاربرد صکوک را در مدیریت ریسک و کنترل نقدینگی بررسی نموده و در نهایت صکوک کاربردی در اقتصاد ایران را شناسایی مینماید. تحقیق حاضر نشان میدهد که صکوک میتواند ابزاری مناسب جهت مدیریت ریسک و کنترل نقدینگی باشد و چنانچه زیرساختهای لازم از جمله تسهیل در امور رتبه بندی و انتشار اوراق، و نیز ایجاد بازارهای ثانویه مناسب جهت خرید و فروش اوراق فراهم گردد، میتواند شرایط رشد و گسترش نظام مالی و در نتیجه نظام اقتصادی کشور را فراهم آورد.

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

شناسایی و اولویت‎بندی مؤلفه‎های اثرگذار بر انتخاب ساختار صکوک مناسب جهت تأمین مالی

با توجه‎ به گستردگی و تنوع ساختار اوراق بهادار اسلامی (صکوک) قابل‎انتشار، تعیین عوامل اثرگذار در انتخاب ساختار مناسب صکوک برای بانیان متقاضی، یکی از مسائل اصلی بازار اوراق بدهی است؛ بنابراین هدف این پژوهش شناسایی و اولویت‎بندی مؤلفه‎های اثرگذار در تعیین ساختار مناسب صکوک جهت تأمین مالی نیازهای مختلف بخش دولتی و خصوصی است.
این پژوهش از منظر هدف کاربردی و از منظر ماهیت توصیفی−پیمایشی است و از روش مدل‎سازی معادلات ساختاری برای شناسایی و اولویت‎بندی مؤلفه‎های مؤثر استفاده شده است. نمونه پژوهش از میان خبرگان حوزه تأمین مالی بازار سرمایه کشور انتخاب شده و داده‎های ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) پژوهش با استفاده از ابزار پرسشنامه جمع‎آوری شده است. در این پژوهش عوامل مؤثر مورد تأیید خبرگان در پنج طبقه اصلی شامل مؤلفه‎های مربوط به بانی، دارایی و منفعت مبنای انتشار اوراق، ارکان انتشار، ساختاربندی و مؤلفه‎های شرعی طبقه‎بندی شده‎اند.
نتایج نشان‎دهنده آن است که در بین پنج ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) مؤلفه اصلی، مؤلفه‎های مربوط به دارایی و منفعت مبنای انتشار بیشترین تأثیر و مؤلفه مربوط به ارکان انتشار کمترین تأثیر را در تصمیم‎گیری بانیان انتشار اوراق در انتخاب ساختار مناسب صکوک دارد.

کلیدواژه‌ها

  • صکوک
  • ابزارهای مالی اسلامی
  • تأمین مالی اسلامی
  • مدل‎سازی معادلات ساختاری
مراجع

1. باباجانی، جعفر و امیرعباس صاحبقرانی (ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) 1398)، «ابعاد رتبه‎بندی صکوک منتشره در بازار سرمایه کشور»، تحقیقات مالی اسلامی، 7 (14)، ص397−424.

2. توحیدی، محمد و رضا یارمحمدی (1398)، «نوع‎شناسی و طبقه‎بندی اوراق بهادار اسلامی (صکوک) از منظر معیارهای گوناگون»، فصلنامه علمی ترویجی اقتصاد و بانکداری اسلامی، 8 (28)، ص41−76.

3. توحیدی، محمد (1396)، تحلیلی بر صکوک به پشتوانه دارایی و صکوک مبتنی بر دارایی، مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار.

4. توحیدی، محمد؛ مجتبی کاوند و امیرحسین اعتصامی (1393)، طبقهبندی اوراق بهادار اسلامی (صکوک)، مرکز پژوهش، توسعه و ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار.

6. شهریاری، مجید (1395)، «صکوک مشارکت ترکیبی، ابزار اسلامی تأمین مالی طرح‎های دانش‎بنیان»، دو فصلنامه ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) علمی و پژوهشی تحقیقات مالی اسلامی، 5 (10)، ص133−154.

7. شیرمردی احمدآباد، حسین و محمد فطانت‎فرد (1399)، «صکوک وکالت، ابزار مالی نوین در تأمین مالی مسکن»، پژوهشهای راهبردی بودجه و مالی، 1 (2)، ص32−58.

8. شیرمردی احمدآباد، حسین و کامران ندری (1396)، «اوراق سلف موازی، ابزاری مناسب برای تأمین مالی مسکن»، دو فصلنامه جستارهای اقتصادی، 14(28)، ص121−151.

9. شیرمردی احمدآباد، حسین (1398)، «اوراق جعاله، ابزاری مناسب برای تأمین مالی صنعت نفت‎وگاز»، مطالعات اقتصاد اسلامی، 11 (2)، ص 218−248.

10. عربی، سیدهادی؛ سیدمهدی موسوی‎برودی و حسین ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) شیرمردی احمدآباد (1397)، «صکوک وکالت»، «ابزار مناسب تأمین مالی کارآفرینی دانشگاهی»، دو فصلنامه معرفت اقتصاد اسلامی، 10 (19)، ص5−24.

11. فدائی‎واحد، میثم و محمدرضا مایلی (1393)، «اولویت‎بندی عوامل مؤثر بر تأمین مالی در ایران با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی»، فصلنامه سیاستهای مالی و اقتصادی، 2 (6)، ص 141−160.

12. سعید فراهانی‎فرد (1388)، «صکوک سلف، ابزاری مناسب برای تأمین مالی و پوشش ریسک»، اقتصاد اسلامی، 9 (33)، ص 7−32.

13. قلیچ، وهاب (1397)، «بررسی اوراق وکالت دولتی مالزی و ارائه الگویی بومی برای اقتصاد ایران»، اقتصاد اسلامی، 18 (72)، ص183−211.

14. مزینی، امیرحسین؛ سعید قربانی و نسرین صلح‎خواه (1393)، «طراحی الگوی عملیاتی تأمین مالی بخش صادرات با استفاده از صکوک در اقتصاد ایران»، فصلنامه پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 14 (2)، ص255−233.

15. مصباحی‎مقدم، غلامرضا؛ مجتبی کاوند و حمیدرضا اسمعیلی‎گیوی (1388)، «ارائۀ الگوی تأمین مالی توسعۀ موقوفات با استفاده از انتشار اوراق منفعت (صکوک انتفاع)»، دوفصلنامه جستارهای اقتصادی، 5 (10)، ص69−92.

16. موسویان، سیدعباس (1386)، «صکوک مزارعه و مساقات، ابزار مالی مناسب برای توسعه بخش کشاورزی ایران»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، 7 (26)، ص71−96.

17. موسویان، سیدعباس؛ مجتبی کاوند و علی ردادی (1389)، «اوراق بهادار (صکوک) مضاربه، ابزاری مناسب برای توسعه بخش صادرات ایران»، دوفصلنامه جستارهای اقتصادی، 7 (13)، ص145−171.

18. موسویان، سیدعباس (1386)، ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

19. موسویان، سیدعباس؛ محمدهاشم بت‎شکن و فرشته رحیمی‎الماسی (1398)، «طراحی و بررسی فقهی اوراق جعاله جهت تأمین مالی طرح‎های زیرساختی حمل‎ونقل جاده‎ای در ایران»، تحقیقات مالی اسلامی، 8 (2)، ص307−338.

20. موسویان، سیدعباس؛ حسین‎پور، محمد و مجتبی کاوند (1391)، «اوراق بهادار (صکوک) وکالت، ابزاری مناسب برای تأمین مالی صنعت پتروشیمی»، نشریه اقتصاد اسلامی، 12(47)، ص103−130.

21. موسویان، سیدعباس؛ مجتبی کاوند و حمیدرضا اسمعیلی‎گیوی (1387)، «اوراق بهادار (صکوک) جعاله، ابزاری کارآمد برای توسعه صنعت گردشگری»، نشریه اقتصاد اسلامی، 8 (32)، ص141−170.

22. موسویان، سیدعباس (1389)، «اوراق سلف، ابزاری برای تأمین مالی پروژه های بالادستی صنعت نفت»، نشریه اقتصاد اسلامی، 10(39)، ص85−116.

24. نجفی، مهدی (1385)، «بررسی فرایند تأمین مالی از طریق انتشار صکوک»، ماهنامه بورس اقتصادی، 53، ص36−43.

25. نظرپور، محمدنقی؛ سیدمحسن فاضلیان و ناهید مؤمنی‎نژاد (1393)، «ارائه الگوی مطلوب تأمین مالی صنعت نفت ایران بر پایه صکوک استصناع و رتبه‎بندی ریسک‎های آن با استفاده از روش تحلیل سلسله‎مراتبی»، تحقیقات مالی اسلامی، 3 (6)، ص67−98.

27. Arabi, Syed Hadi; Mousavi Barroudi, Seyed Mehdi and Shirmardi Ahmadabad, Hossein (2019), “Wakala Sukuk, a Suitable Instrument for Financing University Entrepreneurship”, Bi-Quarterly Journal of Islamic Economics, 10 (19), pp. 5-24. (in persian).

28. Diamantopoulos, A. & Siguaw, J. A. (2006), “Formative Versus Reflective Indicators in Organizational Measure Development: a Comparison and Empirical Illustration”, British Journal of Management, 17, 263–282.

29. Grewal, Rajdeep, Cote, Joseph A. and Baumgartner, Hans (2004), “Multicollinearity and Measurement Error in Structural Equation Models: Implications for Theory Testing”, Marketing Science, 23(4), 519–29.

30. Hair, J. F. Hult, T. Ringle, C. M. and Sarstedt, M. (2011), Partial Least Squares Structural Equation Modelling (PLS-SEM). Azar, A. and ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) Gholamzadeh, R. Negahedanesh, Tehran.

31. IFSB. (2005), Islamic Financial Services Board (IFSB) s Capital Adeuacy Standard For Institution (Other than Insurance Institutions) Offering Only Islamic Financial Services. Kualal Lumpur: Islamic Financial Services Board.

32. Kamil, W. A. (2008), Introduction to Sukuk, In R. Ratings, Malaysian Sukuk Market Handbook - Your Guide to the Malaysian Islamic Capital Market, (pp. 21-49). Kuala Lumpur: RAM Rating.

33. Lawshe, C. A. (1975), “Quantitative Approach to Contentvalidity”, Personnel Psychology, 28, pp.563-575.

34. Lotter, Philipp & Howlader, Khalid. (2007), Underestanding Moody’s Approach to Unseured Corporate Sukuk. Dubai: Moody’s Investor Service.

35. Mohd Noor, L. (2008), Sukuk Rating - General Approach, Criteria and Methodology, In R. Ratings, Malaysian Sukuk Market Handbook - Your Guide to the Malaysian Islamic Capital Market(pp. 147-161). Kuala Lumpur: RAM Ratings).

36. Mousavian, Seyed Abbas (2008), Islamic Financial Instruments (Sukuk), Tehran, Publications of the Institute of Islamic Culture and Thought. (in persian).

37. Podsakoff, P.M. Mackenzie, S.B.B. Bachrach, D.G.& Podsakoff, N.P. (2005), “the Influence of Management Journals in the 1980's and 1990's”, Strategic Management Journal.

ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)

چکیده
انتخاب مناسب‌ترین شیوه تأمین مالی با توجه به شرایط اقتصادی یک جامعه اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از عوامل تأثیرگذار بر توسعه اقتصادی، ارائه روش‌های متنوع تأمین مالی در بازارهای مالی کشور است. توسعه دانش مالی، بر توسعه بازارها، نهادها و ابزارهای مالی مبتنی است. مقاله حاضر، با استفاده از روش توصیفی، به بررسی و مقایسه روش‌های تأمین مالی در اقتصاد متعارف و ابزارهای تأمین مالی اسلامی (منتخبی از صکوک انتفاعی) پرداخته است تا بتواند مزایا و معایب این ابزارها را در مقایسه با هم بسنجد؛ لذا نتایج نشان داد که نظام تأمین مالی اسلامی بر اساس بخش واقعی اقتصاد عمل خواهد کرد و مبتنی بر تقسیم ریسک و عدم تسلط کامل سرمایه بر کار است و نقدشوندگی، یکی از اصلی‌ترین عوامل مؤثر در انتخاب صکوک به شمار می‌آید. هرچند این اوراق با ریسک‌هایی مانند عدم اجرای عقد در زمان مقرر روبه‌رو هستند، اما مزایایی نسبت به انواع روش‌های مشابه در اقتصاد متعارف دارند. در نظام مالی اسلامی، بین دریافتی‌ها و پرداختی‌های واسطه مالی تطابق وجود دارد. این نظام از تغییرهای پدیدآمده در طرف دارایی تأثیری نمی‌پذیرد و به طور کلی، برای پوشش نقص‌های روش قرارداد ساخت می‌توان در ضمن اجرای این قرارداد از اوراق استصناع برای تأمین مالی پروژه استفاده کرد. صکوک اجاره، سند سرمایه‌گذاری مشاع است، ولی اوراق قرضه سند استقراض است. قیمت اوراق اجاره تحت تأثیر عواملی چون نوع قرارداد اجاره، نرخ بازدهی اوراق، نرخ بازدهی اوراق رقیب و نرخ تورم قرار دارد و احتمال قرارگیری قیمت بالاتر یا پایین‌¬تر ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) از قیمت اسمی اولیه آن وجود دارد.

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mozaffari Z, motafakker azad M A, mousavian S M, alilou K. A comparative study of with sukuk with similar financing deals in the conventional economy. 3 2018; 1 (3) :135-157
URL: http://arh.sccsr.ac.ir/article-1-39-fa.html

مظفری زانا، متفکر آزاد محمدعلی، موسویان سید مهدی، علیلو خاطره. بررسی و مقایسه صکوک انتفاعی با قراردادهای تأمین مالی مشابه در اقتصاد متعارف. 1 1396; 1 (3) :157-135

ابزارهای مالی اسلامی صکوک نشر پژوهشگاه فرهنگ

عنوان: ابزارهای مالی اسلامی صکوک انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
در بخش مقدمه کتاب ابزارهای مالی اسلامی صکوک از انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی آمده است که در تمام جوامع گروهی از صاحبان وجوه و پس‌ اندازهای نقدی به دلایل مختلف علاقه یا توان سرمایه گذاری مستقیم در فعالیت‌های سودآور اقتصادی را ندارند. از سوی دیگر بسیاری از فعالان اقتصادی برخوردار از دانش، تجربه و توان کاری و منابع مالی مورد نیاز برای سرمایه گذاری را در اختیار ندارند. بازارهای پول و سرمایه با استفاده از انواع ابزارهای مالی نقش واسطه بین این دو گروه را ایفا می کنند. بورس اوراق بهادار به عنوان مهمترین نماد متشکل بازار سرمایه هر کشور پس‌اندازهای ریز و درشت و کوتاه‌مدت و بلندمدت جامعه را جذب کرده و به سمت طرح‌های مفید و مولد اقتصادی هدایت می کند. بدیهی است هرچه ابزارهای مالی مورد استفاده در این بازار تنوع بیشتری داشته باشند که بتوانند به اهداف و سلیقه ها و روحیات متنوع صاحبان پس انداز و متقاضیان وجوه پاسخ مثبت دهند زمینه مشارکت افراد بیشتری را فراهم کرده و موجب رونق بیشتر اقتصاد خواهند شد. بر این اساس طراحان و شرکت کنندگان در بازارهای مالی می کوشند با نوآوری به تنوع ابزارهای مالی بیفزایند به طوری که امروز صدها ابزار و شیوه برای تجهیز و تخصیص منابع مالی وجود دارد. از آنجا که مبدا چنین نگرشی کشورهای غربی بوده است لذا بر اساس منافع و مبانی ارزشی و حقوقی آنان می‌باشد که در مواردی با مبانی ارزشی و حقوق اسلام سازگار نیستند. بنابراین ضرورت دارد اساتید بزرگواری فقه با روش دقیق اجتهادی این ابزارها را بررسی کرده و دیدگاه اسلام بر جواز یا عدم جواز استفاده از آنها را اعلام نمایند. به ویژه اینکه این ابزارها به سرعت گسترش یافته و در قالب کشورها از جمله کشورهای اسلامی رواج پیدا می‌کنند. تحقیق حاضر گامی در جهت بررسی فقهی و اقتصادی مهمترین ابزارهای مالی تامین منابع در بازارهای سرمایه به ویژه بازار سرمایه ایران یعنی ابزارهای مالی متعارف چون اوراق قرضه و اوراق سهام عادی و اوراق سهام ممتاز و ابزارهای مالی جدید یا همان صکوک چون اوراق قرض الحسنه و مرابحه و اجاره و منفعت و استصناع و مشارکت و مضاربه و مزارعه و مساقات است که در سه بخش نگارش شده است‌. در این کتاب قبل از ورود به بحث برخی از مفاهیم اصطلاحات کلیدی توضیح داده شده است. بعد به نقش و اهمیت بورس اوراق بهادار اشاره شده و سپس طی گزارشی اجمالی فرضیه و روش تحقیق و فصل‌های تحقیق را بیان می شود.
نویسنده سید عباس موسویان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
بانک کتاب بیستک شما را به ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) خواندن این کتاب دعوت میکند. بانک کتاب بیستک امکان خرید اینترنتی کتاب‌های مختلف را با ۲۰ تا ۵۰ درصد تخفیف و ارسال رایگان فراهم می‌سازد. معمولا هیچ گزینه‌ای در کنار کیفیت کالای اجناس یک فروشگاه به جز تخفیف، نمی‌تواند سیلی از مشتریان را به سوی خود به راه بیاندازد؛ به‌خصوص اگر این تخفیف مربوط به فعالیت خرید و فروش کتاب‌های کمک درسی و کنکوری باشد که نیاز مبرم این ماه‌های پایانی سال برای بچه‌های کنکوری است. از طرفی با وجود شرایط کرونایی امروز شنیدن خبرهای تخفیفی اجناس به‌صورت حضوری، میل به خرید را به خاطر خطر سلامتی، کاهش می‌دهد؛ اما در چنین وضعیتی نقش پُررنگ بانک کتاب‌هایی همچون بانک کتاب بیستک، بسیار نمایان می‌شود. بانک کتاب بیستک با تخفیف‌های فراوان ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) و تنوع محصولات در جهت ایجاد آرامش برای دانش‌آموزان و کنکوری‌های عزیز در شرایط ویژه‌ی روزهای پایانی پاییز، زمستان خوبی را برای دانش‌آموزان عزیز ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) رقم زده است.

ابزارهای مالی اسلامی(صکوک)پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

ابزارهای مالی اسلامی(صکوک)پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

فرهنگ اصطلاحات فارسی به انگلیسی نشر دانشگاه تهران

آسیب شناسی پایه رابینز (اختصاصی) 2017 نشر ارجمند

النقد الادبی

النقد الادبی نشر سمت

Effortless medicine بیماری های غدد نشر حیدری

بانک کتاب مارکا در سال 1383 کار خود را با مدیریت آقای وحید نظری در قالب پخش و توزیع کتب درسی و کمک آموزشی، کتب دانشگاهی، کتابهای زبان خارجه، انواع CD سی دی و DVD دی وی دی شروع کرد.فروشگاه آنلاین کتاب مارکا در تاریخ 18 مرداد 94 کار خود را در فروش اینترنتی کتاب شروع کرد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.